جمعیت شناسی استان کهگلویه و بویراحمد

جمعیت شناسی معادل واژه انگلیسی Demography است که به مطالعه علمی جمعیت های در حال تغییر انسانی از نظر اندازه، توزیع و ترکیب جمعیت و تغییرات آنها در طول زمان، می پردازد. این مطالعه در چندین بخش ویژگی های جمعیت شناختی استان کهگلویه و بویر احمد را از بدو تاسیس این استان تا زمان حاضر مورد کنکاش قرار می دهد. اطلاعات و داده های این مطالعه از مراکز آماری و نتایج سرشماری های نفوس و مسکن کل کشور که از سال 1335 و هر ده ساله انجام می گیرد، استفاده شده است.

معرفی استان کهگلویه و بویر احمد

استان کهگیلویه و بویر احمد که در جنوب غربی ایران قرار گرفته است یکی از استان های زیبای کشور می باشد که به سرزمین چهار فصل شهرت یافته است. این استان بین مدارهای 29 درجه و 52 دقیقه و 31 درجه و 26 دقیقه شمالی در نصف النهارهای 49 درجه و 55 دقیقه و 51 درجه و 53 دقیقه شرقی قرار دارد. کهگیلویه و بویر احمد از شمال با چهار محال بختیاری، از شمال شرق با استان اصفهان، از شرق با استان فارس، از غرب با استان خوزستان و از جنوب با استان بوشهر هم جوار است. این استان به هفت شهرستان و ۱۶ بخش تقسیم شده است که شامل ۱۶ شهر و بیش از ۱۷۰۰ روستا می گردد. . شهرستان های این استان شامل شهرستان بویراحمد به مرکزیت شهر یاسوج، شهرستان بهمئی به مرکزیت شهر لیکک، شهرستان دنا به مرکزیت شهر سی سخت، شهرستان کهگیلویه به مرکزیت شهر دهدشت، شهرستان گچساران به مرکزیت شهر گچساران، شهرستان چرام به مرکزیت شهر چرام، شهرستان باشت به مرکزیت شهر باشت و شهرستان لنده به مرکزیت شهر لنده می باشند.

تغییرات جمعیت کل استان از ابتدا تا سرشماری نفوس و مسکن 1390

استان کهگلویه و بویر احمد دارای تاریخی به دارازای تمدن قدیمی ایران است و از دوران باستان محل زندگی اقوام و افراد بوده است. اما آمارهای رسمی و مخصوص این استان از دهه 1340 موجود می باشند. اولین سرشماری رسمی از جمعیت کل کشور در سال 1335 انجام گرفت ولی به علت اینکه در آن زمان استانی به اسم کهگلویه و بویر احمد وجود نداشت و حتی هیچ کدام از شهرستان های این استان طبق تقسیمات کشوری مستقل نشده بودند، آماری از سال 1335 موجود نمی باشد. طبق تقسیمات کشوری فرمانداری کل بویراحمدی و کهگیلویه به مرکزیت یاسوج در سال ۱۳۴۲ تاسیس شد و در سال 1355 استان کهگلویه و بویر احمد تاسیس شده است. در سال های بعد شهرستان های دیگری در این استان بوجود آمدند بطوریکه در سال 1390 شمار شهرستان های استان به هفت شهرستان بویراحمد، بهمئی، دنا، کهگیلویه، گچساران، چرام، باشت و لنده می رسند. جدول 1 تغییرات جمعیت کل استان در دوره 90-1335 را نشان می دهد.

جدول 1 : جمعیت کل، شهرنشین و روستا نشین استان(90-1335)
همانظور که اطلاعات جدول نشان می دهد جمعیت کل استان در طول این دوره بیش از شش برابر شده است و از 103439 نفر در سال 1335 به 658629 نفر در سال 1390 رسیده است. لازم به ذکر است که در سال 1335 استانی به نام کهگلویه و بویراحمد وجود نداشت لذا جمعیت این سال برآوردی از جمعیت با توجه به سرشماری های دیگر می باشد و در سال 1345 هم فرمانداری کل بویراحمدی و کهگلویه بوده است. تغییرات جمعیت کل استان و میزان¬های شهرنشینی و روستا نشینی در این دوره زمانی به روشنی در شکل 1 نشان داده شده¬اند.

شکل 1: تغییرات جمعیت کل، میزان شهرنشینی و میزان روستا نشینی استان(90-1335)
همانطور که شکل 1 گویاست تعداد جمعیت کل استان سیری صعودی داشته است. همزمان با تغییرات جمعیت کل میزان های شهرنشینی و روستا نشینی نیز دچار تغییرات گسترده¬ای شدند. در سال 1345، نزدیک به 92 درصد جمعیت در روستاها زندگی می کردند درحالیکه در سال 1390 این میزان به حدود 47 درصد کاهش یافت و حدود 53 درصد جمعیت کل استان در شهرها زندگی می کنند.

تغییرات جمعیت استان به تفکیک شهرستان های مختلف

استان کهگلویه و بویر احمد دارای 7 شهرستان هست که اکثر آنها در سال های اخیر مستقل شده اند. قدیمی ترین شهرستان استان شهرستان کهگلویه بوده است که در سال های پایانی دهه 1330 تاسیس شد که شامل بخش های دهدشت و حومه، گچساران، باشت، بهمئی و لنده می شد. همچنین شهرستان یاسوج که تابعه شهرستان کازرون بود در سال های ابتدایی دهه چهل مستقل شده و به همراه شهرستان کهگلویه فرمانداری کل بویراحمدی و کهگلویه را بوجود آوردند. شهرستان گچساران در دهه پنجاه تاسیس شد و در سال 1355 استان کهگلویه و بویر احمد شامل سه شهرستان بویر احمد، کهگلویه و گچساران به مرکزیت شهر یاسوج تاسیس شده است. شهرستان های دنا، بهمئی، باشت، چرام و لنده به ترتیب در سال های 1379، 1384، 1389، 1389 و 1391بوجود آمدند. جدول 2 تغییرات جمعیتی شهرستان های مختلف استان را نشان می دهد.

جدول 2: تغییرات جمعیت استان به تفکیک شهرستان(90-1335)
همانطور که جدول نشان می دهد جمعیت استان به تفکیک شهرستان های مختلف دچار تغییرات گسترده ای شده است. در بخش های آینده به همراه روند های مهاجرتی استان تغییرات جمعیتی شهرستان ها مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت.